'C.S. Lewis' van George Sayer

Als ik een paar boeken van een bepaalde schrijver lees, wil ik ook meer over de schrijver weten. En als ik een biografie lees over een schrijver, wil ik ook zijn/haar boeken lezen. Zo was het natuurlijk onvermijdelijk dat ik deze biografie van C.S. Lewis zou gaan lezen, na de boeken die ik van hem heb gelezen. Ik had al een paar biografieën gelezen (van anderen) dit jaar en deze had ik ook in de kast staan, maar ik kon mezelf er niet toe zetten. Het is beste een dikke pil en veel letters/zinnen op een bladzijde. Ik was een beetje bang dat het saai en langdradig zou worden. Totdat ik er in begon te lezen...

Omdat zijn ouders ervan overtuigd waren dat Clive (later alleen nog maar 'Jack' genoemd) een 'zwakke borst' had, mocht hij onder geen beding buiten spelen als het koud of vochtig was. Warren (voor Jack 'Warnie'), zijn broer schrijft hierover:

'Wij keken uit het raam van de kinderkamer naar de schuine regenstralen en de grijze luchten, en daar, aan gene zijde van zo'n anderhalve kilometer sompig grasland, zagen wij het vage silhouet van de Castlereagh Hills - de grens van onze wereld, een ver land, vreemd en onbereikbaar. Maar wij hadden altijd onze potloden, papier, krijt en verfdozen, en deze telkens terugkerende gevangenschap gaf ons de gelegenheid en de prikkel tot ontwikkeling van onze scheppende verbeeldingskracht. Wij leerden tekenen; mijn broer deed zijn eerste pogingen tot schrijven; samen bedachten wij het fantasieland 'Boxen', dat geweldig uitgroeide en ons nog vele jaren troost en vreugde verschafte. En zo begon mijn broer, in omstandigheden die ook eenvoudig saai en deprimerend hadden kunnen zijn, zijn talenten te ontplooien; en het is wellicht geen verzinsel wanneer wij in dit jeugdig staren naar onbereikbare heuvels een eerste begin zien van een visioen en gezichtspunt waarvan zijn rijpe werk doortrokken is.'

Soms liet ik het boek een paar weken liggen, maar elke keer pakte ik het toch weer op en kon ook makkelijk weer verder lezen. De schrijfstijl is heel prettig en aanmoedigend om door te gaan. Alles komt aan de orde: zijn kinderjaren, zijn schooljaren, waar hij een trauma aan overhield, zijn jeugd, waarin hij worstelde met sadistische en seksuele gedachten, zijn bekering, waardoor hij deze manier van denken kwijtraakte, de oorlogsjaren, Mrs Moore, die lange tijd bij hem woonde, zijn werk in het Magdalen College, de omgang met zijn studenten, zijn vrienden, zijn schrijfwerk in de tweede wereldoorlog, maar ook over de kinderen die hij onder zijn hoede nam tijdens de oorlog, zijn radio toespraken, zijn dichtwerk, de zorgen die hij had om zijn broer die alcoholist was. En dwars daardoorheen al zijn schrijfwerk, hoe hij er toe kwam en wat hij in welk boek precies beschrijft. Ook Narnia wordt uitgebreid beschreven. De kritiek en recensies die hij op zijn boeken kreeg. Heel fijn om zo een overzicht te krijgen en te kijken of er nog iets is wat je van hem wilt lezen. Ook de periode met Joy, waarmee hij op latere leeftijd trouwde, haar ziekte en sterven en ook zijn eigen lichamelijke ongemakken en ziekte tot zijn sterven.

Je krijgt een goed beeld van zijn dagelijkse leven, zijn liefhebberijen en de dingen waar hij een hekel aan had. Zo wandelde hij graag, maar liever niet alleen. Hij kon zich erg eenzaam voelen als hij lange tijd alleen was. De glazen whisky en het aantal sigaretten die hij erdoorheen joeg, zijn niet te tellen. Hij zwom graag in zijn adamskostuum en hield niet van feestjes.

Ergens halverwege het boek zijn een paar foto's opgenomen, die een paar veelvoorkomende namen een gezicht geven.

Ik vond het geen zwaar, saai en eentonig boek, maar pakte het juist op als ik zin had in iets eenvoudigs en ontspannends. Je duikt eigenlijk even in het leven van iemand anders en het was me al opgevallen hoe verrijkend dat kan zijn en hoe goed om je eigen denken en wereld te relativeren. Niet verrassend dat het volgende citaat me raakte:

'Literatuur maakt ons deelgenoot van andere dan alleen onze eigen ervaringen. (...) (Dit kunnen) mooie, verschrikkelijke, ontzagwekkende, verblijdende, ontroerende, komische of gewoon maar pikante (ervaringen zijn). Literatuur geeft toegang tot dat alles. Wie zijn leven lang een ware lezer is geweest, beseft zelden wat een enorme verruiming van zijn bestaan hij te danken heeft aan schrijvers. Men beseft dit het best wanneer men met een ongeletterde vriend praat. Al is hij een heel goed en verstandig mens, hij leeft in een klein wereldje. Daarin zouden wij stikken. (...) Aan mijn eigen ogen heb ik niet genoeg. De ogen van de hele mensheid zijn nog niet genoeg. (...) Heel graag zou ik weten hoe een muis of een bij tegen de dingen aankijkt.(...) Door de grote literatuur te lezen word ik duizend mensen en blijf ik toch mijzelf. Zoals de nachthemel in een Grieks gedicht zie ik met ontelbare ogen maar ik blijf degene die kijkt. Hier, evenals bij het bidden, beminnen, moreel handelen en kennen, overstijg ik mijzelf, en ik ben nooit méér mijzelf dan op deze manier.'

'Brieven aan Malcolm over het gebed' van C.S. Lewis

Een mooi, eerlijk boekje over gebed. Het is een briefwisseling met een goede vriend, maar alleen de brieven van Lewis zijn er in opgenomen en niet die van Malcolm. En toch is het prima te lezen en mis je deze brieven niet, al ben ik er dan wel erg nieuwsgierig naar.

Vroeger probeerde ik boeken van C.S. Lewis te lezen, maar dat lukte me niet zo goed. Ik deed het puur omdat er zo vaak naar verwezen werd in de boeken die ik las. Een jaartje geleden probeerde ik het weer en las ik 'Verrast door vreugde', een auto-biografie. Dat smaakte naar meer en ik bedacht dat het leuk zou zijn om voor de oudere meiden hier in huis de Kronieken van Narnia voor te lezen. Ik bestelde het eerste deel 'Het neefje van de tovenaar' en dacht dat we daar dan in de herfst gezellig samen van zouden genieten. Maar het viel (nog!) niet bij iedereen in de smaak, het voorlezen raakte er weer een beetje uit en nu lees ik af en toe zelf een hoofdstuk, want ik wil ze eigenlijk nog steeds allemaal lezen. Het is wel een heel ander verhaal dan 'Verrast door vreugde' en 'Brieven aan Malcolm', maar dat vind ik juist wel heel interessant. Deze man had een enorme rijke fantasie, dat werd me al duidelijk in 'Verrast door vreugde'. Ik vind het dan heel interessant hoe iemand zoiets allemaal kan bedenken.

Maar even terug naar de brieven. Hier drie mooie citaten:

'Wat mij het aangenaamste trof in een Grieks-Orthodoxe mis die ik ooit heb bijgewoond, was dat er geen voorgeschreven gedrag voor de gemeente leek te bestaan. Sommige mensen stonden, sommigen knielden, sommigen zaten, weer anderen liepen rond; eentje kroop als een rups over de vloer. En de schoonheid hiervan was dat niemand enige aandacht besteedde aan wat anderen deden. Ik wou dat de anglicanen daaraan een voorbeeld namen. Je komt wel eens mensen tegen die van streek zijn doordat er twee banken verderop iemand een kruis slaat, of juist geen kruis slaat. Ze hadden dat niet eens moeten zien, laat staan veroordelen. 'Wie zijt gij dat gij Andermans slaaf oordeelt?' 

'Over slaperigheid gesproken, ik ben het volkomen met je eens dat geen zinnig mens met ook maar enige vrijheid van dagindeling het in zijn hoofd zal halen om zijn voornaamste gebeden te bewaren voor bedtijd - duidelijk het slechtst mogelijke tijdstip voor alles wat om concentratie vraagt. Het probleem is dat duizenden ongelukkigen bijna geen ander tijdstip kunnen vinden. Zelfs voor geluksvogels als wij is het niet altijd gemakkelijk. Als ik het heel druk heb, neem ik mij altijd voor om ieder ander moment, en iedere andere plek, hoe ongeschikt ook, liever te nemen dan het laatste moment voor het slapengaan. Op een reisdag - met misschien wel een afschuwelijke vergadering tot slot - zit ik liever in een stampvolle trein te bidden dan het uit te stellen tot middernacht, als ik met bonzend hoofd en droge keel op een hotelkamer kom, mijn gedachten half versuft en voor de andere helft dolgedraaid. Op andere, iets minder drukke dagen kan een plantsoenbankje dienst doen, of een achterafstraatje waar je wat heen en weer kunt lopen. Ik heb dit wel eens uitgelegd aan iemand die toen zei: 'Waarom zoek je geen kerk op?' Deels omdat het daar negen van de twaalf maanden steenkoud is, maar ook omdat ik met kerken altijd pech heb. Zodra ik binnenkom en mijn gedachten begin te ordenen gebeurt er een van tweeën - er begint iemand op het orgel te studeren, óf er verschijnt, als uit het niets, met ferme pas een vrome vrouw in werklaarzen, met een emmer, zwabber en stoffer-en-blik en die begint knielkussens uit te slaan, tapijten op te rollen en aan bloemvazen te frutselen. Natuurlijk (mijn zegen heeft zij), 'werken is bidden', haar gepraktiseerde oratio is wellicht tien keer zoveel waard als mijn verbale. Maar de mijne gaat er niet in waarde op vooruit.'

'Die jongen van Jones heet Cyril - maar ik snap niet waarom je het zo belangrijk vindt om met een voornaam voor mensen te bidden. Van een achternaam neem ik ook altijd aan dat God die wel weet. Eerlijk gezegd komen veel mensen in mijn gebeden alleen maar voor als 'die oude man bij het postkantoor', of  'de serveerster' , of zelfs 'die man'. Je kunt de namen wel eens kwijt zijn, of nooit geweten hebben, maar toch nog weten hoe hard zij gebed nodig hebben.'

Deze stijl vind ik zo heerlijk lezen!
Twee weken geleden mocht ik met m'n ene zusje bij m'n andere zusje boeken uitzoeken, daar zat dit mooie boekje bij en nog heel veel anderen...Tot later!